Göz kapağının dış üst kısmında zamanla ortaya çıkan yumuşak, dolgun ve hafif çıkıntılı bir görünüm, çoğu zaman yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak değerlendirilse de bazı kişilerde bunun nedeni gözyaşı bezinin yer değiştirmesi olabilir. Tıpta lakrimal bez prolapsusu olarak adlandırılan bu durum, özellikle üst göz kapağı estetiği planlanan hastalarda dikkatle değerlendirilmesi gereken anatomik bir değişikliktir.
Gözyaşı Bezinin Sarkması Hakkında Bilmeniz Gerekenler
Lakrimal bez prolapsusu yalnızca estetik görünümü etkilemekle kalmaz, bazı hastalarda göz çevresinde ağırlık hissine, asimetriye ve göz kapağında belirgin kabarıklığa da neden olabilir. Günümüzde modern oküloplastik cerrahi teknikleri ile gözyaşı bezinin doğal anatomik konumuna yeniden yerleştirilmesi mümkün olabilmektedir.
Lakrimal Bez Nedir?
Lakrimal bez, gözyaşının büyük bölümünü üreten önemli bir salgı bezidir. Her iki gözün üst dış bölümünde, göz çukuru içerisinde yer alır.
Bu bezin temel görevleri şunlardır:
- Göz yüzeyini nemlendirmek
- Korneayı korumak
- Enfeksiyonlara karşı savunmaya katkı sağlamak
- Göz kırpma sırasında gözyaşının düzgün dağılımını desteklemek
Sağlıklı bireylerde lakrimal bez göz kapağının altında fark edilmez ve dışarıdan görünmez.
Lakrimal Bez Prolapsusu Nedir?
Lakrimal bez prolapsusu, gözyaşı bezini yerinde tutan bağ dokularının zaman içerisinde gevşemesi sonucunda bezin aşağı ve öne doğru yer değiştirmesi durumudur.
Bu değişiklik sonucunda üst göz kapağının dış tarafında belirginleşen bir dolgunluk meydana gelir.
Bazı hastalar bu görünümü;
- Üst göz kapağında şişlik
- Dış kısımda torbalanma
- Göz kapağında kitle hissi
- Tek taraflı veya çift taraflı kabarıklık şeklinde tarif etmektedir.
Lakrimal Bez Prolapsusu Neden Oluşur?
Yaşlanma Süreci
En sık görülen neden yaşa bağlı bağ dokusu gevşemesidir.
İlerleyen yaşla birlikte:
- Orbital septum zayıflayabilir.
- Destekleyici bağlar elastikiyetini kaybedebilir.
- Gözyaşı bezi bulunduğu bölgeden aşağı doğru kayabilir.
Genetik Yatkınlık
Bazı bireylerde genç yaşlarda bile belirgin lakrimal bez prolapsusu görülebilir.
Daha Önce Geçirilmiş Cerrahiler
Önceden yapılmış üst göz kapağı ameliyatları veya göz çevresi operasyonları destek dokularını etkileyebilir.
Travmalar
Göz çevresine alınan darbeler sonrasında anatomik yapılarda değişiklik gelişebilir.
Lakrimal Bez Bozukluğu Nedir?
Lakrimal bez bozuklukları, gözyaşı üretiminden sorumlu olan lakrimal bezin yapısal, fonksiyonel veya inflamatuvar hastalıklarını ifade eden genel bir tanımlamadır. Bu bozukluklar gözyaşı üretiminde azalma, bezin yer değiştirmesi, enfeksiyonlar veya tümöral oluşumlar şeklinde ortaya çıkabilir.
Lakrimal bez hastalıkları bazı kişilerde yalnızca estetik değişikliklere neden olurken, bazı hastalarda kuru göz, ağrı, göz kapağında şişlik veya görme alanında daralma gibi belirtilere yol açabilmektedir.
Lakrimal Bez Bozukluklarının Belirtileri
Lakrimal bez hastalıklarında görülebilecek belirtiler şunlardır:
• Üst göz kapağının dış kısmında şişlik
• Göz çevresinde hassasiyet
• Göz kuruluğu
• Aşırı sulanma
• Göz kapağında asimetri
• Kızarıklık ve ağrı
• Göz hareketleri sırasında rahatsızlık hissi
Lakrimal Bezin Diğer Bozuklukları Nelerdir?
Lakrimal bez prolapsusu dışında gözyaşı bezini etkileyebilen çeşitli hastalıklar bulunmaktadır.
1. Dakrioadenit (Lakrimal Bez İltihabı)
Dakrioadenit, lakrimal bezin enfeksiyöz veya inflamatuvar nedenlerle iltihaplanmasıdır. Akut dönemde ağrı, kızarıklık ve üst göz kapağında belirgin şişlik gelişebilir.
2. Lakrimal Bez Kistleri
Nadir görülen kistik oluşumlar bezin normal yapısını bozabilir ve göz kapağında dolgunluk oluşturabilir.
3. Lakrimal Bez Tümörleri
Lakrimal bezde iyi huylu veya kötü huylu tümörler gelişebilir. Uzun süredir devam eden tek taraflı şişliklerde ayrıntılı değerlendirme yapılmalıdır.
4. Otoimmün Hastalıklara Bağlı Lakrimal Bez Tutulumu
Bazı sistemik hastalıklarda gözyaşı bezinde inflamasyon gelişebilir.
Bunlar arasında;
- Sjögren sendromu
- Sarkoidoz
- IgG4 ilişkili hastalıklar
- Granülomatoz polianjiit
yer almaktadır.
5. Lakrimal Bez Prolapsusu
Yaşa bağlı bağ dokusu gevşemesi sonucunda gözyaşı bezinin normal yerinden aşağıya doğru yer değiştirmesidir. Üst göz kapağının dış kısmında belirgin dolgunluk ile kendini gösterebilir.
H04.1 Lakrimal Bezin Diğer Bozuklukları Nedir?
H04.1 kodu, hastalık sınıflandırma sistemlerinde lakrimal bezin çeşitli yapısal ve fonksiyonel bozukluklarını tanımlamak amacıyla kullanılan bir tanı grubudur.
Bu başlık altında değerlendirilebilen durumlar arasında;
- Lakrimal bez prolapsusu
- Lakrimal bez hipertrofisi
- Lakrimal bez kistleri
- İltihabi hastalıklar
- Bazı benign veya malign kitleler bulunabilmektedir.
Lakrimal Bezin Diğer Bozukluklarının Tedavisi
Tedavi yöntemi altta yatan hastalığa göre değişmektedir.
Enfeksiyonlar
Antibiyotik veya antiinflamatuvar ilaçlarla tedavi edilebilir.
Kuru göz ile ilişkili hastalıklar
Yapay gözyaşı damlaları, immünomodülatör tedaviler ve sistemik hastalığın kontrolü gerekebilir.
Lakrimal bez prolapsusu
Cerrahi olarak bezin anatomik yerine sabitlenmesi düşünülebilir.
Tümöral oluşumlar
Görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde biyopsi ile değerlendirilerek uygun cerrahi planlama yapılır.
Tedavi kararı mutlaka ayrıntılı göz muayenesi sonrasında, hastanın klinik özelliklerine göre kişiselleştirilmelidir.
Lakrimal Bez Prolapsusunun Belirtileri Nelerdir?
Hastalarda görülebilen bulgular şunlardır:
- Üst göz kapağının dış kısmında dolgunluk
- Göz kapağında asimetri
- Yorgun ve yaşlı görünüm
- Makyaj yaparken göz kapağında düzensizlik hissi
- Göz çevresinde ağırlık hissi
Bazı hastalarda hiçbir şikayet olmayabilir ve durum yalnızca muayene sırasında fark edilir.
Lakrimal Bez Prolapsusu Nasıl Teşhis Edilir?
Tanı çoğunlukla deneyimli bir oküloplastik cerrah tarafından yapılan fizik muayene ile konulur.
Muayene sırasında;
- Üst göz kapağının şekli değerlendirilir.
- Dolgunluğun yeri incelenir.
- Her iki göz karşılaştırılır.
- Pitozis veya dermatoşalazis gibi eşlik eden durumlar araştırılır.
Gerekli görüldüğünde görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir.
Ayırıcı Tanıda Düşünülmesi Gereken Durumlar
Lakrimal bez prolapsusu aşağıdaki hastalıklarla karışabilir:
- Dermatoşalazis
- Orbital yağ prolapsusu
- Lakrimal bez tümörleri
- Kistler
- İnflamatuvar hastalıklar
Bu nedenle doğru tanı büyük önem taşımaktadır.
Lakrimal Bez Prolapsusu Tedavi Edilmeli midir?
Her hastada cerrahi müdahale gerekli değildir.
Aşağıdaki durumlarda tedavi düşünülebilir:
- Belirgin estetik rahatsızlık
- Göz kapağı simetrisinin bozulması
- Üst göz kapağı estetiği planlanması
- İleri derecede bez yer değiştirmesi
Tedavi kararı kişiye özel olarak verilmelidir.
Lakrimal Bez Repozisyonu Nedir?
Lakrimal bez reposizyonu, yer değiştirmiş gözyaşı bezinin yeniden anatomik konumuna taşınması işlemidir.
Cerrahinin amacı bezi çıkarmak değil, doğal yerine sabitlemektir.
Günümüzde bezin tamamen çıkarılması önerilmemektedir.
Çünkü lakrimal bez gözyaşı üretiminde önemli rol oynar ve çıkarılması kuru göz gelişimine neden olabilir.
Lakrimal Bez Repozisyonu Nasıl Yapılır?
Operasyon çoğunlukla üst göz kapağı estetiği sırasında gerçekleştirilebilir.
Cerrahi işlem sırasında;
- Üst göz kapağında doğal katlantı hattından kesi yapılır.
- Lakrimal bez dikkatlice ortaya konur.
- Bez uygun pozisyona taşınır.
- Dikişlerle periosta veya destek dokularına sabitlenir.
İşlem deneyimli ellerde oldukça başarılı sonuçlar verebilir.
Üst Göz Kapağı Estetiği ile Birlikte Yapılabilir mi?
Evet.
Lakrimal bez prolapsusu, üst göz kapağı estetiği planlanan hastalarda sıklıkla birlikte değerlendirilmektedir.
Eğer yalnızca deri ve yağ dokusu çıkarılır, ancak prolabe olmuş lakrimal bez düzeltilmezse;
- Üst dış bölgede kabarıklık devam edebilir.
- Cerrahi sonuç tam anlamıyla doğal görünmeyebilir.
- Asimetriler oluşabilir.
Bu nedenle ameliyat öncesi detaylı değerlendirme önemlidir.
Lakrimal Bez Ameliyatı Sonrası İyileşme Süreci
Operasyondan sonra hastalar genellikle kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilmektedir.
İlk günlerde;
- Hafif morluk
- Şişlik
- Gerginlik hissi
oluşabilir.
Çoğu hastada ödemin önemli kısmı ilk birkaç hafta içinde azalır.
Nihai sonuçların değerlendirilmesi için birkaç ay beklemek gerekebilir.
Lakrimal Bez Prolapsusu Tekrarlar mı?
Uygun teknikle yapılan reposizyon işlemleri uzun süreli sonuçlar sağlayabilmektedir.
Ancak yaşlanma süreci devam ettiği için yıllar içerisinde dokularda yeniden gevşeme meydana gelebilir.
Bu durum her hastada görülmez ve kişisel özelliklere bağlıdır.
Lakrimal bez hakkında en çok merak edilen sorular
Lakrimal bez prolapsusu tehlikeli midir?
Genellikle iyi huylu ve yaşa bağlı gelişen bir durumdur. Ancak benzer görünüme neden olabilecek farklı hastalıkların dışlanması önemlidir.
Lakrimal bez çıkarılır mı?
Modern cerrahi yaklaşım, bezin korunmasını ve doğal yerine sabitlenmesini amaçlamaktadır.
Lakrimal bez prolapsusu kuru göze neden olur mu?
Çoğu hastada doğrudan kuru göz oluşturmaz. Ancak bezin çıkarılması veya hasar görmesi gözyaşı üretimini etkileyebilir.
Lakrimal bez prolapsusu genç yaşlarda görülebilir mi?
Evet. Genetik yatkınlığı olan kişilerde genç yaşlarda da ortaya çıkabilir.
Lakrimal bez reposizyonu kalıcı mıdır?
Cerrahi sonuçlar genellikle uzun sürelidir ancak doğal yaşlanma süreci devam ettiği için zaman içerisinde değişiklikler oluşabilir.
Lakrimal bez prolapsusu, üst göz kapağının dış bölümünde dolgunluk oluşturan ve çoğu zaman yaşlanma ile ilişkili gelişen anatomik bir değişikliktir. Özellikle üst göz kapağı estetiği planlanan hastalarda dikkatle değerlendirilmesi gereken bu durum, uygun cerrahi tekniklerle başarılı şekilde düzeltilebilmektedir. Doğru tanı, ayrıntılı muayene ve kişiye özel tedavi planlaması doğal ve dengeli sonuçlar elde edilmesinde önemli rol oynar.
